W dniach 27–29 września 2026 r. zespół Zadania 2 projektu RURALSTRAT prowadził badania terenowe w Albanii, w Tiranie i jej okolicach oraz w regionie Zadrimy w gminie Lezha. W badaniach uczestniczyli dr hab. Katarzyna Czerewacz-Filipowicz, prof. PB, kierownik Zadania 2, dr Marta Małecka-Dobrogowska, dr hab. inż. Ewa Chodakowska, prof. PB, i dr Andrzej Magruk. Towarzyszył im dr Gert Dragoshi, przedstawiciel naukowy zespołu w Albanii, wspierający realizację badań terenowych Zadania 2.
Zadanie 2 obejmuje identyfikację i analizę krajowych i zagranicznych inicjatyw typu Smart Village. Spośród około 400 inicjatyw objętych wstępną analizą zespół wybrał do pogłębionych badań m.in. region Zadrimy w północnej Albanii. Rozwój tego obszaru opiera się na lokalnej przedsiębiorczości, krótkich łańcuchach dostaw żywności, agroturystyce i dziedzictwie kulturowym.
Ważnym elementem badań był panel ekspercki przeprowadzony w Urzędzie Gminy Lezha (Bashkia Lezhë). Wzięli w nim udział Wiceburmistrz Fatjon Zefi, kierownik Agropoint Lezhë Majlinda Miloti, dyrektor Wydziału Rolnictwa Paulin Gjergji i dyrektor Wydziału Turystyki Renaldo Xhanej. Uczestniczyli w nim także mieszkańcy Zadrimy: rolnicy, przetwórcy owoców i oliwek, winiarze, rzemieślnicy, tkaczki i prowadzący gospodarstwa agroturystyczne. Dr hab. Katarzyna Czerewacz-Filipowicz, prof. PB przedstawiła cele i metodologię badań Zadania 2. Następnie uczestnicy panelu omawiali warunki rozwoju lokalnej przedsiębiorczości i przetwórstwa, rolę samorządu we wspieraniu obszarów wiejskich, gospodarkę wodną, standardy w małych przetwórniach oraz rozwój turystyki kulinarnej i kulturowej. Panel pozwolił zestawić perspektywę samorządu, instytucji doradczych i lokalnych wytwórców.
Po panelu, przy aktywnym wsparciu Wiceburmistrza Fatjon Zefi i Majlinda Miloti, badacze odwiedzili wieś Fishtë i przedsiębiorstwo Mrizi i Zanave, gdzie zapoznali się z lokalnym przetwórstwem i organizacją skupu produktów od okolicznych gospodarstw. Zobaczyli także odnowione kanały melioracyjne, małe gospodarstwa współpracujące z przetwórniami oraz punkty skupu surowców. Wizyta pozwoliła zweryfikować na miejscu informacje zebrane wcześniej w wywiadach i analizach.
Gmina Lezha wręczyła zespołowi projektu RURALSTRAT Certyfikat Uznania (Certifikatë Mirënjohjeje) za wybór regionu Zadrimy jako międzynarodowego przypadku referencyjnego (poza UE) w badaniach nad koncepcją Smart Village. Władze gminy zadeklarowały gotowość do dalszej współpracy z Politechniką Białostocką, w tym przy wspólnym ubieganiu się o środki z programu Horyzont Europa oraz inicjatywy Green Agenda for the Western Balkans.
Materiały zebrane podczas badań zostaną wykorzystane w studiach przypadków i raporcie z realizacji Zadania 2.
Projekt „Ramy i kierunki implementacji koncepcji inteligentnej wsi (smart village) w krajowej i regionalnych politykach rozwojowych – RURALSTRAT” (GOSPOSTRATEG-XII/0001/2025) jest finansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach Strategicznego Programu Badań Naukowych i Prac Rozwojowych GOSPOSTRATEG. Projekt realizuje konsorcjum w składzie: Województwo Podlaskie (Lider), Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Politechnika Białostocka oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz – ITECH.
